Leren van Conflict: Stakingen als bron van strategisch leren

Soms lijken arbeidsconflicten besmettelijk: bij de een na de andere onderhandeling breken stakingen uit. In andere gevallen blijft een arbeidsconflict beperkt tot een bedrijf. Het idee dat conflicten weer andere conflicten uitlokken bestaat al langer. Zo wordt bijvoorbeeld al langere tijd onderzoek gedaan naar hoe etnische conflicten en oorlogen zich verspreiden. De vraag of en hoe stakingen (of andere vormen van collectieve arbeidsconflicten) zich verspreiden, blijft vooralsnog een belangrijke vraag waarnaar nog veel onderzoek nodig is. Dat arbeidsconflicten geen geïsoleerde gebeurtenissen zijn is wel al duidelijk: wanneer bijvoorbeeld cao-onderhandelingen worden gevoerd, kijken de onderhandelaars ook naar wat er bij onderhandelingen bij andere bedrijven of sectoren gebeurt. Welk voorstellen doen (collega-)vakbonden? Hoe reageren (andere) werkgevers daarop? Hoe actiebereid zijn de werknemers? Antwoorden op deze vragen kunnen belangrijke strategische informatie opleveren voor de eigen onderhandelingen.

Het onderzoeksprogramma Leren van Conflict onderzoekt (1) hoe onderhandelaars (van werkgevers én van werknemerszijde) en werknemers informatie verzamelen over conflicten en onderhandelingen elders, en (2) wanneer zij deze informatie gebruiken voor hun eigen onderhandelingen. In sommige gevallen zal deze informatie aanleiding vormen om ook een conflict aan te gaan, in andere gevallen kan de informatie er juist toe leiden dat onderhandelaars (en werknemers) hun onderhandelingsstrategie zodanig aanpassen dat een conflict vermeden wordt. Het is daarom een belangrijke vraag (3) wanneer de gebruikte informatie leidt tot verdere conflicten en onder welke omstandigheden informatie conflicten voorkomt. Belangrijke factoren die daarbij een rol spelen zijn de toegang tot en de kwaliteit van informatie. Het is goed voor te stellen dat werknemers die voor hun informatie over onderhandelingen aangewezen zijn om de media andere informatie krijgen, dan werknemers die informatie krijgen via hun vakbondsvertegenwoordiger of de werkgever. Wat voor consequenties heeft dit voor hun actiebereidheid?

De organisatie van het onderzoeksprogramma

Het onderzoeksprogramma Leren van Conflict wordt gefinancierd door de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO; projectnummer 432-08-022), binnen het thema Conflict en Veiligheid en is gestart in november 2009. Bij het onderzoek zijn onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen en de Universiteit Utrecht betrokken. Dit onderzoeksprogramma moet belangrijke informatie opleveren voor de praktijk. Daarom hebben in de Adviesraad  vertegenwoordigers van Belgische en Nederlandse werkgeversorganisaties, vakcentrales en andere sociale partijen zitting
 
Het onderzoeksprogramma bestaat uit vier projecten:

Project 1. Leren van arbeidsconflicten: Het gebruik van strategische informatie bij CAO-onderhandelingen.
Project 2. Arbeidsconflicten als katalysator: de rol van vakbonden bij werknemersmobilisatie.
Project 3. De verspreiding van arbeidsconflicten in landen met verschillende systemen van arbeidsverhoudingen.

In juli 2010 honoreerde NWO een vierde onderzoeksproject in dit onderzoeksprogramma:

Project 4. De sociale gevolgen van stakingen binnen organisaties.